Zamiast wprowadzenia

W jednym z przemówień wygłoszonych w 1936 r. z okazji jubileuszu istnienia szkolnictwa wyższego w Ameryce Albert Einstein przyrównał wiedzę do posągu z marmuru, który stoi na pustyni i bez przerwy grozi mu zakopanie przez przemieszczający się piasek. Aby marmur nieustannie świecił w promieniach słońca, ręce jego konserwatorów muszą być w ciągłym ruchu.

To przesłanie jednego z najwybitniejszych umysłów XX wieku pomimo upływu wielu lat jest stale aktualne. Wiedza i wyobraźnia ludzi to motor, który decydował, decyduje i będzie przesądzał o dalszym rozwoju świata. Kondycja społeczności ludzkiej zależy od nauki i edukacji, w tym edukacji wyższej. Bez badań naukowych nie sposób zbudować innowacyjnej gospodarki oraz społeczeństwa opartego na wiedzy. Są one ważnym akceleratorem postępu, kreatorem nowych przemysłów i usług oraz moderatorem wszelkich zmian społeczno-gospodarczych. Wskazują na to doświadczenia wszystkich rozwijających się konkurencyjnych gospodarek w świecie. Polska, aby dołączyć do grupy takich gospodarek, powinna zreformować w znaczący sposób zasady finansowania badań i szkolnictwa wyższego. Należy zadbać o wprowadzenie projakościowego systemu organizacji i finansowania nauki, który stwarzałby atrakcyjne perspektywy pracy dla wybitnych i utalentowanych badaczy oraz stymulował postawy przedsiębiorcze. To powinno być, w moimi odczuciu, jednym ze strategicznych priorytetów w przyszłej, długofalowej polityce naukowej państwa.

Nasz priorytet – inwestycja w kreatywnych i zaangażowanych pracowników

Do tych wspomnianych konserwatorów przywołanych przez Alberta Einsteina w pierwszej kolejności należą uczelnie wyższe i ich uczeni. Ich misją powinno być stałe odnawianie wiedzy i przekazywanie bogactwa tradycji z pokolenia na pokolenie celem budowy lepszego świata oraz poprawy jakości życia wszystkich ludzi.

Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 11 stycznia 2024 r. wchodzi w swoje 87-lecie istnienia. Towarzyszy nam przesłanie, że nauka to przede wszystkim ludzie, a ich siła tkwi w jedności, wrażliwości oraz zaangażowaniu i kreatywności. Jedność podkreśla, że razem możemy uczynić znacznie więcej niż osobno; wrażliwość uzmysławia nam, że pracujemy nie tylko dla siebie, ale przede wszystkim dla innych, zwłaszcza dla słabszych i potrzebujących pomocy. Zaangażowanie i kreatywność to stan naszego umysłu, który zachęca nas do współpracy z innymi oraz ciągłego poszukiwania nowych wyzwań.

Dla naszej Alma Mater w mijającej kadencji 2020–2024 najważniejszą inwestycją była inwestycja w ludzi. Czas ten, pomimo swojego dramatyzmu, bo obarczony pandemią Covid-19, agresją na Ukrainę, pogłębiającym się kryzysem gospodarczym, energetycznym, demograficznym oraz ekologicznym, przebiegał pod energetyzującym hasłem Najważniejszym zasobem Uczelni są ludzie. Dla mnie osobiście oznaczało to potrzebę inwestowania w kapitał ludzki i relacyjny, tak aby stał się on naszym najważniejszym atutem i wartością. Pomimo wielu trudności i obaw obraliśmy strategię inwestowania w aktualną kadrę oraz zatrudnianie nowych pracowników. W ostatnich trzech latach przyjęliśmy ponad 80 pracowników w grupie nauczycieli akademickich oraz ponad 50 osób w grupie administracji i obsługi. Ponad 100 nauczycieli akademickich, korzystając z nowo opracowanej Polityki kadrowej oraz Oceny pracowniczej, zostało awansowanych na wyższe stanowiska. W tym też czasie 53 osobom nadano stopień doktora, a ośmiu stopień doktora habilitowanego. Wraz ze zmianą Polityki kadrowej, dotyczącej pracowników niebędących nauczycielami akademickimi, awansem stanowiskowym objęto około 25 procent osób z tej grupy.

Z pełnym przekonaniem i świadomością, kosztem zmniejszenia zysku okresowego, przeznaczyliśmy własne środki na podwyżkę wynagrodzeń dla wszystkich pracowników Uczelni.

Nowe projekty i granty naukowe – interdyscyplinarna i zespołowa współpraca

Projekty naukowe to sposób na ożywienie naszej ciekawości poznawczej oraz zacieśnienie współpracy z innymi. Pomimo obiektywnych trudności i ograniczonych możliwości w zakresie aplikowania, pozyskaliśmy 24 projekty badawcze finansowane ze środków zewnętrznych, w tym trzy z Komisji Europejskiej, a także z NCN, NCBiR, NAWA, MEiN, Funduszu Wyszehradzkiego oraz Funduszu Metropolitalnego. Widząc ogromną wartość, która płynie z uczestnictwa pracowników w różnych projektach, przeznaczyliśmy także własne środki finansowe na uruchomienie międzykatedralnych, międzywydziałowych (np. Beyond Barriers) oraz międzyuczelnianych grantów, a także grantów dla wybitnych młodych naukowców.

Wyniki badań z realizacji projektów i innych aktywności naukowych nasi naukowcy bez przeszkód i ograniczeń finansowych mogą publikować w renomowanych czasopismach indeksowanych w światowych bazach danych. Uczelnia, aby zwiększyć widzialność publikacji naszego Wydawnictwa, przystąpiła do polityki pełnej dostępności. Wszystkie publikacje pracowników są dostępne na zasadach open access w wersji cyfrowej w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej. Cieszy również fakt, że nasze czasopismo „Journal of Economics nad Management” zostało dostrzeżone i przyjęte do światowej bazy Scopus.

Warto również wspomnieć, że pod koniec 2023 r. Uczelnia otrzymała decyzję o finansowaniu działań w ramach programu Regionalna Inicjatywa Doskonałości ogłoszo‑nego przez MEiN. Projekt zakłada dodatkowe finansowanie działalności naukowej Uczelni w latach 2024–2027 na kwotę blisko 7 mln zł.

Stawiamy na różnorodność oraz rozwój nowych dyscyplin i specjalizacji naukowych

W wyniku ostatniej ewaluacji naukowej nasze dyscypliny naukowe: ekonomia i finanse oraz nauki o zarządzaniu i jakości uzyskały kategorię B+. Kategorie te są wprawdzie satysfakcjonujące, ale nie oddają w pełni naszego potencjału badawczego i intelektualnego. Dlatego też podjęliśmy kroki, aby wzmocnić nasze dotychczasowe dyscypliny, ale także wejść w kolejne nowe, takie jak: informatyka, geografia społeczno-gospodarcza i gospodarka przestrzenna oraz nauki o komunikacji społecznej i mediach. Dodatkowo – utworzony w 2023 r. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Transformacji Regionów daje realną perspektywę na rozwój nowych interesujących ścieżek badawczych, takich jak: transformacja energetyczna, klimat, środowisko, zielona gospodarka, zielone finanse oraz transformacja regionów.

Nasi studenci i nowa oferta dydaktyczna

Z myślą o naszych studentach wdrożyliśmy nową politykę dydaktyczną, która odwołuje się do czterech atrybutów dojrzałego kształcenia: unaukowienia, upraktycznienia oraz unowocześnienia i umiędzynarodowienia. Zgodnie z najlepszymi standardami obowiązującymi na wspólnym europejskim rynku szkolnictwa wyższego, w sposób kompleksowy zostały zreformowane wszystkie kierunki naszych studiów. Posiadamy unikatowe na skalę europejską programy MERCURI i MAGELLAN, realizowane wspólnie z trzema partnerami zagranicznymi, które umożliwiają studentom uzyskanie czterech dyplomów. W mijającej kadencji utworzono sześć nowych kierunków studiów (Finanse i ekonomia biznesu, Finance and Accoun‑ ting for Business, Gospodarka cyfrowa, Prawo w zarządzaniu, Zarządzanie publiczne oraz Analityk finansowy 2.0), a dwa kolejne planujemy wdrożyć jeszcze w bieżącym roku akademickim. Warto dodać, że niezwykle prężnie rozwija się system tutoringu oraz mentoringu akademickiego dla najzdolniejszych studentów.

Nasza widoczność w przestrzeni międzynarodowej

Osobiście bardzo cieszy mnie fakt, że nasza Uczelnia jest coraz bardziej widoczna na arenie międzynarodowej. W ostatnich latach braliśmy udział w 44 międzynarodowych projektach dydaktycznych (Erasmus+, CEEPUS, POWER, Fundusz Wyszehradzki, NAWA) oraz 16 innych projektach wspierających internacjonalizację (MEiN, NAWA, Metropolitalny Fundusz Wspierania Nauki).

Swoją wiarygodność naukową i dydaktyczną na arenie międzynarodowej potwierdziliśmy poprzez uzyskanie nowych akredytacji międzynarodowych: akredytację instytucjonalną CEEMAN ICQ (2020) (jesteśmy pierwszą uczelnią na Śląsku z taką akredytacją) oraz akredytację EFMD Accredited dla programu Master’s degree in International Business (2022). Trwają również zaawansowane prace związane z uzyskaniem akredytacji AACSB. Zdobyliśmy akredytację Komisji Europejskiej ECHE, tzw. Kartę Erasmusa dla Szkolnictwa Wyższego, uprawniającą do udziału w programie Erasmus+ w latach 2021–2027. Ambicją naszej Uczelni jest także udział w sieci Europejskich Uniwersytetów. W tym celu zawiązaliśmy międzynarodowe konsorcjum BAU‑ HAUS4EU, które w konkursie Komisji Europejskiej otrzymało specjalny status „The Seal of Excellence”.

Prężna współpraca z otoczeniem

W ostatnim czasie znacząco rozwinęliśmy współpracę z partnerami otoczenia społeczno-gospodarczego. Powołany został Konwent Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach – ciało opiniodawczo-doradcze Rektora. W Centrum Badań i Rozwoju realizowane są liczne projekty i ekspertyzy dla instytucji zewnętrznych. Od roku akademickiego 2020/2021 zrealizowano łącznie 149 projektów. W naszej ofercie mamy obecnie 50 kierunków studiów podyplomowych, w tym trzy studia podyplomowe MBA.

Uniwersytet jest stałym i kluczowym partnerem wielu wydarzeń o charakterze naukowym, biznesowym oraz społecznym, w tym m.in.: Europejskiego Kongresu Gospodarczego, Europejskiego Kongresu Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Europejskiego Kongresu Finansowego. Przedstawiciele Uczelni biorą udział w pracach merytorycznych licznych zespołów, np.: Metropolitalnej Rady Rozwoju, Interdyscyplinarnego Centrum Innowacji 3W, Śląskiego Centrum Inżynierii Prawa, Technologii i Kompetencji Cyfrowych „CYBER SCIENCE”, Marki Śląskie, Menedżera Roku Województwa Śląskiego, Złotej Setki Przedsiębiorstw Województwa Śląskiego, Stowarzyszenia Biznes–Nauka–Samorząd „PRO SILESIA”.

Mocno zaangażowaliśmy się we współpracę w ramach Konsorcjum Akademickiego – Katowice Miasto Nauki oraz organizację wydarzeń związanych ze Śląskim Festiwalem Nauki i obchodami Europejskiego Miasta Nauki – Katowice 2024. Naszej Uczelni powierzono koordynowanie merytoryczne przestrzeni Kato Science Corner, przeznaczonej do organizacji różnych wydarzeń i warsztatów mających na celu upowszechnianie wyników badań naukowych. Dużym powodzeniem cieszą się także Uniwersytet Ekonomiczny Trzeciego Wieku oraz Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Zainicjowaliśmy konkurs „Wybitni Absolwenci Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, chcąc podkreślić wagę utrzymywania relacji z naszymi absolwentami. W ostatnich trzech latach możemy odnotować również wiele sukcesów w działalności Zespołu Pieśni i Tańca „Silesianie” oraz Chóru Uniwersytetu Ekonomicznego.

W bieżącym roku akademickim zainaugurowaliśmy działalność Teatru Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Unowocześniliśmy naszą infrastrukturę

Z myślą o pracownikach i studentach stale unowocześniamy naszą infrastrukturę. Rozbudowaliśmy bazę infrastruktury serwerowej (Data Center) o 22 nowe serwery i dwie macierze dyskowe. Zmodernizowaliśmy i poszerzyliśmy sieć strukturalną o 53 nowe przełączniki sieciowe oraz 75 punktów dostępowych. Dużym osiągnięciem jest rozbudowa bazy systemów, aplikacji i licencji usług wspomagających procesy naukowe, dydaktyczne oraz administracyjne (m.in.: USOS, OMEGA‑PSIR, SYLABUS. ORG, system do obsługi elektronicznego obiegu wniosków kadrowych Mayan eDMS).

Na uwagę zasługuje także fakt przeprowadzania wielu prac zmierzających do dostosowania naszej Uczelni do potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami, w tym z niepełnosprawnościami, oraz likwidacji barier architektonicznych (m.in. windy w budynku B i C, interaktywne kioski informacyjne, tyflograficzne plany ewakuacyjne, nowy szablon graficzny strony internetowej Uczelni w standardzie WCAG). Warto również wspomnieć, że zbudowaliśmy profesjonalne studio nagraniowe, stanowiące bazę lokalową Akademickiego Studia Radiowego Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

W ostatnich latach pozyskaliśmy dodatkowe środki na realizację zamierzeń inwestycyjnych z MEiN na łączną kwotę blisko 40 mln zł w postaci subwencji inwestycyjnych i obligacji.

Jesteśmy społecznie odpowiedzialni

Stale rozwijamy pomoc dla społeczności (studentów i pracowników) ze szczególnymi potrzebami (UEKat dostępny). Opracowaliśmy Politykę Społecznej Odpowiedzialności, Plan Równości Płci oraz Kodeks Etyczny. Nasz Uniwersytet nie pozostał także obojętny wobec wojny w Ukrainie. Niezwłocznie po tym okrutnym ataku powołany został zespół wspierający nauczycieli akademickich, studentów oraz kandydatów na studia pochodzących z Ukrainy. Przekazaliśmy dwa budynki po dawnych akademikach na potrzeby zakwaterowania uchodźców z Ukrainy. Stale przebywa w nich ponad 400 osób. Z myślą o naszych studentach i gościach zagranicznych uruchomiliśmy Welcome Point, którego celem jest integracja gości z naszą społecznością.

Nowe świadczenia socjalne dla pracowników

W trosce o naszych pracowników odmroziliśmy poziom odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Od 2021 r. zaczęto go sukcesywnie zwiększać; powiększono go o 2 mln zł, co stanowi 114 procent względem 2020 r. Wraz z odmrożeniem odpisu rozbudowano zakres świadczeń finansowanych z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, a także dokonano zwiększenia kwot dofinansowania świadczeń dla pracowników i byłych pracowników będących emerytami lub rencistami.

Podziękowanie

Przytoczone w niniejszym dokumencie tylko niektóre osiągnięcia i prowadzone działania, które miały miejsce w ostatnich latach na naszej Uczelni, to efekt ogromnej pracy oraz determinacji wszystkich pracowników. Za tę okazaną jedność, wrażliwość, zaangażowanie oraz kreatywność Wszystkim szczerze dziękuję.

Co dalej?

Pozostając w dialogu z Albertem Einsteinem, który twierdził, że czas jest kategorią względną, a prawdziwej sztuce i wiedzy towarzyszy tajemniczość, pozostawiam Państwa z tym niezbadanym oraz ekscytującym uczuciem.